تست PT فلورسنت چیست و کی به جای پنترنت قرمز لازم است؟

تست PT فلورسنت همان تست مایع نافذ است، با یک فرق: نشانه ترک زیر نور فرابنفش UV-A در جای تاریک سبز-زرد می‌درخشد، نه قرمز روی زمینه سفید. اگر رویه بازرسی، نقشه یا کارفرما «فلورسنت» یا «Type I» نوشته، پنترانت قرمز پاسخ درخواست نیست.

پنترانت یعنی مایع نافذی که داخل ترک باز به سطح می‌رود و پس از پاک شدن سطح، از داخل ترک بیرون می‌آید و نشانه می‌سازد. در بازار به پنترانت فلورسنت «پنترنت فلورسنت» یا «اسپری ترک یاب فلورسنت» هم می‌گویند.

انتخاب بین فلورسنت و قرمز فقط انتخاب یک قوطی نیست. تست فلورسنت لامپ UV-A، جای تاریک و دستورالعمل کتبی جدا می‌خواهد، و روی قطعه‌ای که یک بار با پنترانت قرمز تست شده دیگر مجاز نیست.

این راهنما برای بازرس PT و کارپرداز نوشته شده است: کی فلورسنت لازم است، کنارش چه چیزی باید سفارش داد، و کدام بند ASME Section V و ASTM E1417 را باید در پرونده نوشت. همه اعداد با شماره بند آمده‌اند تا بتوانید در استعلام و گزارش به آن‌ها ارجاع بدهید.

تست PT فلورسنت چه فرقی با تست PT قرمز دارد؟

تست PT فلورسنت و تست PT قرمز بر یک اصل کار می‌کنند: مایع نافذ وارد ترک باز به سطح می‌شود، اضافه‌اش از سطح برداشته می‌شود و نشانه بازرسی می‌شود. فرق در نوع پنترانت، اقلام کنار آن و شرایط دیدن نشانه است. ASTM E1417 پنترانت فلورسنت را Type I و پنترانت رنگی را Type II می‌نامد.

نشانه فلورسنت خودش نور می‌دهد. برای همین ترک ریزی که با پنترانت قرمز در نور معمولی گم می‌شود، روی زمینه تیره زودتر به چشم می‌آید. در عوض بدون لامپ UV-A و تاریکی کافی هیچ نشانه‌ای دیده نمی‌شود.

نور و تاریکی در تست فلورسنت چه شرطی دارند؟

شرط اصلی تست فلورسنت دو چیز است: تاریکی کافی و شدت کافی UV-A روی خود قطعه. ASME Section V بند T-676.4 نور محیط را حداکثر ۲ فوت‌کندل (۲۱٫۵ لوکس) و شدت UV-A روی سطح را دست‌کم ۱۰۰۰ میکرووات بر سانتی‌متر مربع می‌خواهد.

همان بند می‌گوید بازرس پیش از بازرسی دست‌کم ۵ دقیقه در تاریکی بماند تا چشمش عادت کند. ASTM E1417 بند 6.6.1 همین دو عدد نور را برای Type I در محل ثابت دارد. برای مقایسه، تست قرمز طبق T-676.3 دست‌کم ۱۰۰ فوت‌کندل (۱۰۷۶ لوکس) نور سفید روی سطح می‌خواهد.

طبق بند T-660 نورسنج‌ها دست‌کم سالی یک بار کالیبره می‌شوند. پس پیش از سفارش پنترانت فلورسنت از واحد فنی بپرسید: لامپ UV-A و نورسنج کالیبره‌شده داریم؟ جای تاریک برای بازرسی هست؟ اگر جواب منفی است، اول تکلیف تجهیزات را روشن کنید. لامپ UV-A در فهرست محصولات KimiaNDT نیست.

کی فلورسنت لازم می‌شود و کی قرمز کافی است؟

نوع پنترانت را مشخصات فنی، نقشه یا رویه بازرسی تأییدشده تعیین می‌کند، نه سلیقه خریدار. اگر درخواست خرید فقط «پنترانت» نوشته، از واحد فنی بپرسید Type I یا Type II.

• هوافضا: ASTM E1417 بند 6.9.2 پنترانت Type II را برای پذیرش نهایی محصولات هوافضا مجاز نمی‌داند.
• ریخته‌گری، فورج و خط تولید: صفحه محصول ZL-60C همین کاربردها را برای پنترانت فلورسنت واترواش نام می‌برد.
• جوش در محل نصب و کار زیر آفتاب: پنترانت قرمز راحت‌تر است، چون تاریکی و لامپ نمی‌خواهد.
• پروژه‌ای که رویه‌اش فقط یک روش را نام برده: همان روش، چون تغییر نوع پنترانت متغیر اساسی دستورالعمل است.

یک قاعده دیگر هم هست: حساسیت بیشتر همیشه بهتر نیست. روی سطح زبر ریخته‌گری، پنترانت خیلی حساس زمینه درخشان اضافی می‌سازد و نشانه واقعی در آن گم می‌شود. سطح حساسیت لازم را هم مشخصات یا رویه پروژه می‌گوید، و بازرس سطح ۲ پیش از خرید باید آن را تأیید کند.

حساسیت Level 2 و واترواش در ZL-60C یعنی چه؟

ZL-60C پنترانت فلورسنت با حساسیت Level 2 (متوسط) طبق AMS 2644 است. AMS 2644 پنترانت فلورسنت را از Level ½ (خیلی کم) تا Level 4 (خیلی زیاد) رده‌بندی می‌کند. اگر مشخصات پروژه Level 3 یا Level 4 خواسته، ZL-60C پاسخ آن درخواست نیست.

واترواش یعنی امولسیفایر داخل خود پنترانت است و پنترانت اضافی با پاشش آب از سطح شسته می‌شود. AMS 2644 این را Type 1، Method A می‌نامد. آب زیاد یا فشار زیاد پنترانتِ ترک‌های پهن و کم‌عمق را هم می‌برد.

ZL-60C دولوپر ندارد و اضافه‌اش معمولاً با آب، یا با کلینر SKC-S، پاک می‌شود؛ پس از آن، پنترانت داخل ترک خودش بیرون می‌زند و زیر UV-A دیده می‌شود. اگر کار زیر ASME Section V است، بند T-675 دولوپر را الزامی می‌کند؛ ولی SE-165 (ASTM E165) بند 4.1 یادداشت 2 حذف دولوپر را با توافق طرفین قرارداد مجاز می‌داند. این توافق را پیش از تست کتبی بگیرید.

روی قطعه تست‌شده با قرمز می‌شود فلورسنت زد؟

نه. ASME Section V بند T-654 تست فلورسنت پس از پنترانت رنگی را مجاز نمی‌داند. باقی‌مانده رنگ قرمز درخشش فلورسنت را کم می‌کند. پس روش را پیش از اولین تست انتخاب کنید. اگر قطعه‌ای قبلاً با قرمز تست شده و حالا فلورسنت خواسته‌اند، تصمیم با واحد فنی و کد ارجاع‌دهنده است، نه با واحد خرید.

همان بند ترکیب مواد نافذ از خانواده‌ها یا تولیدکنندگان مختلف را هم مجاز نمی‌داند. ZL-60C دولوپر ندارد و اگر کلینر به کار برود، همان SKC-S است، پس این خطر در خود سیستم کمتر است؛ ولی اگر دستورالعمل شما ماده دیگری خواسته، نام و خانواده آن را از واحد فنی بپرسید.

عوض کردن قرمز با فلورسنت هم فقط تغییر قوطی نیست. در جدول T-621.1 تغییر نوع یا خانواده مواد نافذ متغیر اساسی است. طبق T-621.2، اگر کد ارجاع‌دهنده صلاحیت‌سنجی بخواهد، تغییر متغیر اساسی صلاحیت‌سنجی دوباره دستورالعمل را لازم می‌کند، و هر تغییری بازنگری یا الحاقیه می‌خواهد. پیش از سفارش فلورسنت، از واحد فنی بپرسید دستورالعمل فعلی آن را پوشش می‌دهد یا نه.

مراحل تست PT فلورسنت با ZL-60C کدام‌اند؟

ترتیب زیر کلی است؛ زمان‌ها و جزئیات را دستورالعمل کتبی پروژه تعیین می‌کند.

1. تمیزکاری: سطح و نواحی مجاور تا دست‌کم ۲۵ میلی‌متر خشک و بدون چربی، پوسته، فلاکس و رنگ (ASME V بند T-642(b))؛ طبق T-642(d) حلال تمیزکاری هم باید الزامات T-641 را برآورده کند.
2. اعمال پنترانت ZL-60C و گذشت زمان نفوذ. برای جوش، جدول T-672 دست‌کم ۵ دقیقه در ۱۰ تا ۵۲ درجه سانتی‌گراد می‌خواهد و در ۵ تا ۱۰ درجه دو برابر.
3. حذف پنترانت اضافی با پاشش ملایم آب؛ بهتر است زیر نور UV-A تا معلوم باشد کجا پاک شده.
4. خشک کردن سطح؛ ZL-60C دولوپر ندارد و پنترانت داخل ترک خودش بیرون می‌زند.
5. عادت دادن چشم در تاریکی دست‌کم ۵ دقیقه و بازرسی زیر UV-A (ASME V بند T-676.4).

زمان هر مرحله را دستورالعمل کتبی می‌نویسد: جدول T-621.3 حداقل و حداکثر زمان نفوذ، حذف، خشک شدن و تفسیر را جزو الزامات دستورالعمل می‌شمارد. اگر واحد شما تا امروز فقط تست قرمز کرده، این زمان‌ها برای ZL-60C باید جدا نوشته شوند.

کارپرداز برای تست فلورسنت چه اقلامی سفارش بدهد؟

برای تست PT فلورسنت با ZL-60C یک قلم مصرفی، آب شست‌وشو و دو قلم تجهیزات لازم است. جدول زیر را کنار درخواست واحد فنی بگذارید. اسپری برای تست موضعی و میدانی است و گالن ۱۰ و ۲۰ لیتری برای خط تولید و مخزن غوطه‌وری؛ قیمت گالن با استعلام است.

قیمت به تعداد، اسپری یا گالن، و پله عمده بستگی دارد. از ۵ کارتن به بالا در کل سفارش، قیمت عمده حساب می‌شود.

مدارک پرونده تست فلورسنت کدام‌اند؟

ASME Section V بند T-692 در سابقه هر تست PT نام تولیدکننده، نام محصول و شماره بچ هر پنترانت، پاک‌کننده و دولوپر را می‌خواهد. پس هنگام تحویل، شماره بچ هر قوطی و گالن را ثبت کنید.

• MSDS و COA همان بچ: در استعلام صریح بخواهید؛ همراه محموله خودکار نمی‌آید.
• گواهی میزان آلاینده: اگر قطعه آلیاژ نیکل، فولاد زنگ‌نزن آستنیتی یا دوپلکس یا تیتانیوم است، T-641 گواهی آلاینده با شماره بچ می‌خواهد. برای ZL-60C این گواهی به درخواست ارائه می‌شود؛ در استعلام بنویسید.
• شماره و بازنگری دستورالعمل PT که روش فلورسنت را پوشش می‌دهد.
• سابقه کالیبراسیون نورسنج‌ها.
• نام تولیدکننده و نام محصول، همان‌طور که روی برچسب آمده، برای ثبت در سابقه T-692.

هشدار ایمنی برچسب را هم به انبار و کاربر بگویید: اسپری ZL-60C آئروسل بسیار قابل اشتعال است (H222) و هر دو بسته‌بندی آسیب جدی به چشم می‌زنند (H318). عینک و دستکش لازم است. اگر پرونده به کارفرما یا بازرس شخص ثالث می‌رود، این فهرست را پیش از تحویل کالا با واحد کنترل کیفیت هماهنگ کنید.