کلینر، پنترانت، دولوپر یعنی چه؟ واژه‌نامه خرید NDT

کلینر، پنترانت و دولوپر نام سه قوطی اسپری‌اند که با هم برای تست مایع نافذ (PT) جوش به کار می‌روند: کلینر تمیزکننده است، پنترانت مایع قرمز نافذ و دولوپر لایه سفید ظاهرکننده. اگر در درخواست خرید یکی از این واژه‌ها یا کدهایی مثل SKC-S، SKL-SP2، SKD-S2، 7HF و WCP-2 آمده، در این صفحه معنی هرکدام را در یک جمله و با شماره قطعه پیدا می‌کنید تا بدانید دقیقاً چه چیزی سفارش بدهید.

این واژه‌نامه برای مسئول خرید، کارپرداز و انباردار نوشته شده، نه برای بازرس. هیچ دانشی از تست جوش فرض نشده است. واژه‌ها به ترتیب آمده‌اند: اول سه قوطی خط PT، بعد دو قوطی خط تست ذرات مغناطیسی (MT)، سپس واژه‌های بسته‌بندی و سفارش، و در آخر واژه‌های مدارک که در پرونده خرید می‌آیند. در بازار به همه این قوطی‌ها «اسپری تست جوش» یا «اسپری ترک یاب» هم می‌گویند.

کلینر یا SKC-S یعنی چه؟

کلینر عبارت است از حلال تمیزکننده تست مایع نافذ (PT) در قوطی اسپری؛ کد آن SKC-S و شماره قطعه‌اش 0218010 است. در درخواست خرید ممکن است با نام‌های «ریموور»، «اسپری کلینر»، «کلینر پی تی» یا «پاک‌کننده» هم بیاید؛ همه یک کالا هستند.

کلینر تنها قوطی این خانواده است که در هر تست دو بار مصرف می‌شود: یک بار پیش از تست برای پاک کردن چربی و آلودگی از روی جوش، و یک بار وسط تست برای پاک کردن مایع قرمز اضافی از روی سطح. نتیجه برای خریدار روشن است: کلینر زودتر از دو قوطی دیگر تمام می‌شود و سفارش تکراری آن بیشتر است. اگر واحد فنی «ست PT به‌علاوه دو کلینر اضافه» خواسته، اشتباه ننوشته است. کلینر با تینر یا بنزین جایگزین نمی‌شود؛ حلال عمومی ممکن است روی سطح باقی‌مانده بگذارد و نتیجه تست را خراب کند.

پنترانت یا SKL-SP2 یعنی چه؟

پنترانت عبارت است از مایع قرمز نافذ، یعنی مایعی که به داخل ترک‌های ریز سطح جوش نفوذ می‌کند؛ کد آن SKL-SP2 و شماره قطعه‌اش 0218020 است. نام‌های دیگر آن در بازار «مایع نافذ قرمز»، «اسپری پی تی قرمز» و «اسپری نفوذکننده» است. وقتی کسی می‌گوید «اسپری پی تی» و توضیح دیگری نمی‌دهد، اغلب منظورش همین قوطی قرمز یا کل ست سه‌تایی است؛ بپرسید کدام.

دو صفت روی برچسب این قوطی به کار خریدار می‌آید. «مرئی» یعنی خط قرمز زیر نور معمولی دیده می‌شود و چراغ مخصوص لازم ندارد. «حذف‌شونده با حلال» یعنی مایع اضافی با کلینر پاک می‌شود، نه با آب؛ پس پنترانت بدون کلینر همان خانواده قابل استفاده نیست. اگر درخواست خرید پنترانت «فلورسنت» یا «قابل شست‌وشو با آب» خواسته، کالای دیگری است و SKL-SP2 جای آن را نمی‌گیرد؛ پیش از سفارش با واحد فنی روشن کنید.

دولوپر یا SKD-S2 یعنی چه؟

دولوپر عبارت است از اسپری سفیدی که در آخر تست مایع نافذ روی جوش پاشیده می‌شود تا مایع قرمز را از داخل ترک بیرون بکشد و روی زمینه سفید نشان بدهد؛ کد آن SKD-S2 و شماره قطعه‌اش 0218030 است. نام‌های دیگرش «ظاهرساز»، «آشکارساز» و «اسپری دولوپر» است.

ترتیب مصرف سه قوطی این است:

1. کلینر: تمیز کردن سطح جوش.
2. پنترانت: پاشیدن مایع قرمز و صبر برای نفوذ.
3. کلینر: پاک کردن مایع قرمز اضافی با پارچه.
4. دولوپر: پاشیدن لایه نازک سفید و دیدن خط قرمز.

یک دام رایج در خرید: دولوپر سفید است و رنگ زمینه خط MT هم سفید است، ولی این دو جای هم کار نمی‌کنند. اگر در درخواست فقط «اسپری سفید» نوشته شده، بپرسید برای PT است یا MT. دولوپر فقط در قوطی اسپری عرضه می‌شود و بسته‌بندی بشکه ندارد.

7HF و WCP-2 در درخواست خرید یعنی چه؟

7HF و WCP-2 کد دو قوطی خط تست ذرات مغناطیسی (MT) هستند و ربطی به سه قوطی بالا ندارند. 7HF جوهر مغناطیسی مشکی است با شماره قطعه 008A103: مایع مشکی‌رنگی با ذرات ریز مغناطیسی که وقتی قطعه با دستگاه یوک آهن‌ربا می‌شود، روی ترک جمع می‌شود. در کارگاه به آن «مایع مغناطیسی»، «اسپری ام تی مشکی» یا «اسپری ذرات مغناطیسی» می‌گویند.

WCP-2 رنگ زمینه سفید است با شماره قطعه 008A009: پیش از جوهر مشکی روی سطح تیره پاشیده می‌شود تا خط مشکی روی زمینه سفید بهتر دیده شود. نام‌های دیگرش «رنگ کنتراست» و «اسپری ام تی سفید» است. جوهر مشکی معمولاً زودتر از رنگ سفید تمام می‌شود، چون در هر تست بیش از یک بار پاشیده می‌شود. این دو قوطی فقط روی فلز آهن‌رباپذیر مثل فولاد ساده به کار می‌آیند.

شماره قطعه هر کالا چیست و چرا باید در سفارش بیاید؟

شماره قطعه عبارت است از شناسه یکتای هر کالا نزد تولیدکننده. نام‌های بازاری برای چند کالا به کار می‌روند، ولی شماره قطعه فقط به یک کالا اشاره می‌کند. آن را در درخواست استعلام، پیش‌فاکتور و رسید انبار بنویسید.

ست‌ها شماره قطعه جدا ندارند و با شماره اجزایشان شناخته می‌شوند: ست PT یعنی 0218010 و 0218020 و 0218030 با هم، و ست MT یعنی 008A103 و 008A009 با هم. هنگام رسید کالا هم همین شماره‌ها را با برچسب قوطی و پیش‌فاکتور تطبیق بدهید. اگر شماره قطعه درخواست خرید با هیچ ردیف این جدول نمی‌خواند، کالا از تولیدکننده دیگری است.

ست، تکی، کارتن و بشکه در سفارش یعنی چه؟

این چهار واژه واحد سفارش‌اند و اشتباه در آن‌ها تعداد کالا را چند برابر یا چند کسر می‌کند. «تکی» یعنی یک قوطی اسپری آئروسل ۴۰۰ میلی‌لیتری؛ آئروسل یعنی قوطی فشرده‌ای که خودش می‌پاشد. «ست» یعنی همه قوطی‌های لازم برای یک تست کامل در یک بسته: ست PT سه قوطی است و ست MT دو قوطی. پس «۲۰ ست PT» یعنی ۶۰ قوطی، نه ۲۰ قوطی.

«کارتن» یعنی ۱۰ قوطی از یک کالا در یک جعبه؛ ست MT در کارتن ۱۰ ستی هم عرضه می‌شود. طبق صفحه خرید عمده، سفارش از ۵ کارتن به بالا مشمول قیمت عمده است. «بشکه» یعنی همان ماده به‌صورت فله در ظرف ۲۰ یا ۲۲۰ لیتری، برای کارخانه‌ای که تجهیز پاشش خودش را دارد. بشکه فقط برای رنگ زمینه WCP-2، کلینر SKC-S و پنترانت SKL-SP2 عرضه می‌شود؛ جوهر 7HF و دولوپر SKD-S2 فقط قوطی اسپری دارند. اگر درخواست خرید فقط عدد دارد و واحد ندارد، پیش از استعلام بپرسید.

بچ، MSDS، COA و دیتاشیت یعنی چه؟

این چهار واژه به مدارک کالا مربوط‌اند و واحد کنترل کیفیت یا ایمنی آن‌ها را از شما می‌خواهد.

• بچ: یک نوبت تولید. شماره بچ روی هر قوطی چاپ شده و قوطی را به سوابق تولیدش وصل می‌کند.
• دیتاشیت: برگه مشخصات فنی محصول. فایل ثابت است و از صفحه اسناد فنی سایت دانلود می‌شود.
• MSDS: برگه اطلاعات ایمنی؛ خطرها، نگهداری و حمل را می‌گوید و واحد ایمنی (HSE) آن را می‌خواهد. با درخواست ارسال می‌شود.
• COA: گواهی آنالیز؛ نتیجه آزمون کیفیت یک بچ مشخص. فایل ثابت ندارد و باید در استعلام درخواست شود.

شماره بچ را جدی بگیرید. استاندارد ISO 9934-2 در بند ۱۰ می‌گوید روی ظرف مواد تست ذرات مغناطیسی باید شناسه محصول، شماره بچ، تاریخ تولید و تاریخ انقضا درج شود. کد ASME Section V هم در بند T-692 ثبت شماره بچ مواد را در سابقه تست مایع نافذ می‌خواهد. پس شماره بچ هر محموله را در رسید انبار بنویسید.

PT، MT و NDT مخفف چه هستند؟

NDT مخفف تست غیرمخرب است، یعنی هر روشی که عیب قطعه را بدون بریدن یا خراب کردن آن پیدا کند. PT مخفف تست مایع نافذ است و در گفتار «پی تی» خوانده می‌شود؛ سه قوطی کلینر، پنترانت و دولوپر مال این روش‌اند. MT مخفف تست ذرات مغناطیسی است و «ام تی» خوانده می‌شود؛ جوهر مشکی و رنگ زمینه سفید مال این روش‌اند.

مواد PT و MT جای هم را نمی‌گیرند و انتخاب با واحد فنی است. تست MT فقط روی فلز آهن‌رباپذیر اجرا می‌شود و به دستگاه یوک نیاز دارد؛ تست PT روی استیل نگیر، آلومینیوم و تیتانیوم هم اجرا می‌شود. نام چند استاندارد هم روی برچسب‌ها می‌بینید: روی قوطی‌های PT عبارت‌های AMS 2644، ASTM E1417 و EN ISO 3452-2، و روی جوهر 7HF از جمله ASTM E709 و EN ISO 9934-2. اگر کارفرما استانداردی خواسته، همان نام را با برچسب تطبیق بدهید.