اسپری تست جوش (ترک یاب) چیست و کدام را سفارش بدهیم؟

اسپری تست جوش نام بازاری قوطی‌های آئروسلی است که بازرس با آن‌ها ترک و عیب سطحی جوش را بدون بریدن یا خراب کردن قطعه پیدا می‌کند. اگر درخواست خرید واحد فنی روی میز شماست، باید یکی از دو خانواده را سفارش بدهید: ست اسپری PT (پی تی)، یعنی سه قوطی برای تست مایع نافذ، یا ست اسپری MT (ام تی)، یعنی دو قوطی برای تست ذرات مغناطیسی. این دو جای هم را نمی‌گیرند و انتخاب میانشان با شما نیست؛ جنس قطعه و دستورالعمل واحد فنی آن را تعیین می‌کند.

این راهنما برای مسئول خرید، کارپرداز و کارشناس تأمین کالا نوشته شده که لازم نیست خودِ تست را بلد باشد. در ادامه می‌خوانید هر خانواده چند قوطی دارد، عبارت‌های رایج درخواست خرید به کدام کالا ترجمه می‌شوند، از واحد فنی چه بپرسید و استعلام را چطور بنویسید. قیمت در این مقاله نیامده است، چون در صفحه هر محصول به‌روز می‌شود.

اسپری تست جوش یا اسپری ترک یاب دقیقاً چیست؟

اسپری تست جوش عبارت است از ماده مصرفی تست غیرمخرب (NDT) در قوطی آئروسل؛ تست غیرمخرب یعنی پیدا کردن عیب بدون آسیب زدن به قطعه. در بازار به همین کالا «اسپری ترک یاب» هم می‌گویند. این کالا ابزار نیست و ماندگار نیست: در هر بار بازرسی مصرف می‌شود و باید دوباره سفارش داده شود، مثل الکترود برای جوشکار.

اسپری تست جوش دو خانواده دارد. خانواده اول تست مایع نافذ (PT) است: یک مایع قرمز روی جوش پاشیده می‌شود، به داخل ترک می‌رود و بعد یک لایه سفید آن را بیرون می‌کشد تا ترک به شکل خط قرمز دیده شود. خانواده دوم تست ذرات مغناطیسی (MT) است: قطعه با دستگاهی به نام یوک آهن‌ربا می‌شود و یک مایع مشکی حاوی ذرات ریز آهن روی آن پاشیده می‌شود؛ ذرات روی ترک جمع می‌شوند و خط مشکی می‌سازند. هر قوطی هر دو خانواده ۴۰۰ میلی‌لیتر است.

ست اسپری PT (پی تی) چند قوطی است و هرکدام چه می‌کند؟

ست اسپری PT سه قوطی ۴۰۰ میلی‌لیتری است: کلینر، پنترانت و دولوپر. هر سه برای یک تست کامل لازم‌اند و هیچ‌کدام بدون دو قوطی دیگر کار نمی‌کند.

ترتیب مصرف این است: کلینر، پنترانت، دوباره کلینر و در آخر دولوپر. چون کلینر در هر تست دو بار مصرف می‌شود، معمولاً زودتر از دو قوطی دیگر تمام می‌شود و بسیاری از خریداران در کنار ست، کلینر اضافه هم سفارش می‌دهند. اگر در درخواست خرید فقط نام یکی از این سه قوطی آمده، همان را تکی بخرید؛ هر سه جداگانه هم فروخته می‌شوند.

ست اسپری MT (ام تی) چند قوطی است؟

ست اسپری MT دو قوطی ۴۰۰ میلی‌لیتری است: رنگ زمینه سفید و جوهر مغناطیسی مشکی. در کارگاه به جوهر مغناطیسی «مایع مغناطیسی» یا «اسپری ام تی مشکی» هم می‌گویند.

دو نکته را پیش از سفارش ست MT بدانید. اول، این ست بدون دستگاه یوک مغناطیسی کار نمی‌کند؛ یوک تجهیز است، جدا خریده می‌شود و واحد فنی معمولاً آن را دارد. دوم، تست ذرات مغناطیسی فقط روی فلزی جواب می‌دهد که آهن‌ربا به آن می‌چسبد، مثل فولاد ساده کربنی. روی استیل نگیر، آلومینیوم، مس و برنج قابل اجرا نیست. اگر واحد فنی فقط جوهر مشکی یا فقط رنگ سفید خواسته، هرکدام تکی هم فروخته می‌شود.

در درخواست خرید چه نوشته و چه باید سفارش بدهید؟

عبارت درخواست خرید را با جدول زیر به کالای قابل سفارش ترجمه کنید. درخواست‌ها معمولاً با واژه کارگاهی نوشته می‌شوند، نه با نام روی برچسب.

ردیف اول و آخر پرتکرارترین منشأ خرید اشتباه‌اند. «اسپری تست جوش» به هر پنج قوطی گفته می‌شود و «اسپری سفید» به دو کالای متفاوت که جای هم کار نمی‌کنند. در این دو حالت حدس نزنید؛ یک پیام کوتاه به درخواست‌کننده از برگشت دادن کالا ارزان‌تر است.

از واحد فنی چه بپرسیم تا خرید اشتباه نشود؟

هفت پرسش زیر را پیش از استعلام از درخواست‌کننده بپرسید و پاسخ را کتبی در پرونده خرید نگه دارید. پاسخ هر پرسش یک خط است و واحد فنی همه را می‌داند.

1. تست مایع نافذ (PT) می‌خواهید یا تست ذرات مغناطیسی (MT)؟
2. جنس قطعه چیست: فولاد ساده، استیل، آلومینیوم یا فلز دیگر؟
3. ست کامل لازم است یا قوطی تکی، و از هرکدام چند عدد؟
4. کارفرما چه استانداردی برای مواد مصرفی خواسته است؟
5. چه مدرکی باید همراه کالا باشد: برگه ایمنی (MSDS)، گواهی آنالیز بچ (COA) یا هر دو؟
6. آیا قطعه از استیل، آلیاژ نیکل یا تیتانیوم است و گواهی میزان آلاینده با شماره بچ لازم است؟
7. کالا تا چه تاریخی باید در محل کار باشد؟

پرسش ششم را سرسری نگیرید. کد ASME Section V در بند T-641 می‌گوید برای تست مایع نافذ روی این فلزها، کاربر باید گواهی میزان آلاینده را با شماره بچ تولیدکننده بگیرد. اگر پروژه زیر این کد است، این گواهی را در همان استعلام اول بخواهید، نه پس از رسیدن بار.

PT یا MT؛ کدام برای کدام قطعه است؟

تست ذرات مغناطیسی (MT) فقط برای فلز آهن‌رباپذیر است و تست مایع نافذ (PT) برای هر فلز غیرمتخلخل. این تفاوت را بدانید تا اگر درخواست خرید با جنس قطعه جور نبود، پیش از سفارش بپرسید؛ تصمیم نهایی همیشه با واحد فنی است.

• فولاد ساده کربنی و کم‌آلیاژ: هر دو تست ممکن است؛ کارگاه‌ها معمولاً MT را سریع‌تر می‌دانند.
• استیل نگیر (زنگ‌نزن آستنیتی)، آلومینیوم و تیتانیوم: فقط PT.
• کارگاهی که هر دو نوع قطعه را دارد: هر دو ست لازم است.

تفاوت دوم به نوع عیب برمی‌گردد. تست مایع نافذ فقط ترکی را نشان می‌دهد که دهانه‌اش به سطح باز است؛ تست ذرات مغناطیسی عیب‌های کمی زیر سطح را هم نشان می‌دهد. برای همین واحد فنی گاهی روی فولاد ساده هم یکی را به دیگری ترجیح می‌دهد و این به دستورالعمل پروژه برمی‌گردد. نشانه خطر برای خریدار ساده است: درخواست «ست MT» برای مخزن استیل یا قطعه آلومینیومی به‌احتمال زیاد اشتباه تایپی یا سوءتفاهم است.

چرا نباید قوطی‌های چند تولیدکننده را با هم خرید؟

سه قوطی تست مایع نافذ باید از یک تولیدکننده و یک خانواده باشند. کد ASME Section V در بند T-654 ترکیب مواد نافذ از خانواده‌ها یا تولیدکنندگان مختلف را مجاز نمی‌داند. یعنی اگر انبار شما پنترانت یک شرکت را دارد، خرید کلینر یا دولوپر ارزان‌تر از شرکت دیگر صرفه‌جویی نیست؛ نتیجه تست را در پروژه‌ای که زیر این کد است بی‌اعتبار می‌کند. ست آماده این خطر را از ابتدا برمی‌دارد.

دلیل دوم به مدارک برمی‌گردد. طبق بند T-692 همان کد، در سابقه هر تست مایع نافذ نام تولیدکننده، نام محصول و شماره بچ هر یک از مواد ثبت می‌شود؛ بچ یعنی یک نوبت تولید که شماره‌اش روی قوطی چاپ شده است. واحد فنی این اطلاعات را هفته‌ها پس از خرید از شما می‌خواهد. خریدی که از چند فروشنده و بدون ثبت شماره بچ جمع شده باشد، آن روز پرونده ناقص دارد. شماره بچ هر محموله را همان روز رسید یادداشت کنید.

استعلام اسپری تست جوش را چطور بنویسیم؟

استعلام کامل پنج قلم دارد: نام کالا با شماره قطعه، واحد سفارش، تعداد، شهر مقصد و مدارک درخواستی. شماره قطعه را حتماً بنویسید، چون نام‌های بازاری برای چند کالا به کار می‌روند ولی شماره قطعه یکتاست؛ برای نمونه 0218020 فقط پنترانت قرمز SKL-SP2 است.

واحد سفارش را هم درست انتخاب کنید. هر قوطی به‌صورت تکی و در کارتن ۱۰ عددی عرضه می‌شود و ست MT در کارتن ۱۰ ستی. طبق صفحه خرید عمده، سفارش از ۵ کارتن به بالا مشمول قیمت عمده است. برای مصرف بسیار بالا، رنگ زمینه، کلینر و پنترانت در بشکه ۲۰ و ۲۲۰ لیتری هم عرضه می‌شوند؛ جوهر مشکی و دولوپر فقط قوطی اسپری دارند. اگر مطمئن نیستید، همان متن درخواست خرید و پاسخ پرسش‌های بخش قبل را بفرستید تا پیش‌فاکتور بر همان پایه صادر شود.